Als je van een eenmanszaak of ZZP-constructie overstapt naar een B.V., verandert je relatie met de fiscus ingrijpend. Als ZZP'er was je winst ook je inkomen. Als directeur-grootaandeelhouder (DGA) ben je verplicht jezelf een loon uit te keren — ongeacht of de B.V. dat kan missen. Dat loon moet marktconform zijn, vastgesteld op basis van de gebruikelijkloonregeling. Wie te laag zit, riskeert een belastingcorrectie en een naheffing. Wie bewust te hoog gaat, betaalt onnodig veel loonbelasting. Het juiste getal vinden is een serieuze fiscale opgave — en voor ex-ZZP'ers gelden bovendien specifieke spelregels.
Wat is de gebruikelijkloonregeling?
De gebruikelijkloonregeling is vastgelegd in artikel 12a van de Wet op de loonbelasting 1964.¹ De kern: als je als DGA arbeid verricht voor je eigen B.V. en daarvoor een aanmerkelijk belang bezit (doorgaans 5% of meer van de aandelen),¹¹ dan moet je jezelf een loon toekennen dat gebruikelijk is voor vergelijkbare arbeid in loondienst. Je bent voor de loonbelasting immers fictief werknemer van je eigen B.V.⁵
Het gebruikelijk loon is het hoogste van de volgende drie bedragen:²
- het loon uit de meest vergelijkbare dienstbetrekking buiten de B.V.;
- het loon van de meestverdienende werknemer in de B.V. of een verbonden vennootschap;
- €58.000 (2026) als wettelijk minimum.⁴
In de praktijk is het referentieloon van de vergelijkbare werknemer buiten de B.V. het meest bepalende criterium — en tegelijk het meest omstreden. De Belastingdienst gebruikt salarisdata, cao's en marktinformatie om te bepalen wat iemand in een vergelijkbare functie bij een gewone werkgever zou verdienen.⁸
Wettelijk minimum 2026. De wetgever heeft €58.000 als absolute ondergrens ingebouwd voor 2026.⁴ Dit bedrag is voor de meeste ZZP'ers die omzetten niet het bindende plafond — de marktconformiteitseis op basis van vergelijkbare arbeid zit vrijwel altijd hoger.
Doelmatigheidsmarge vervallen. Tot en met 2022 gold op grond van art. 12a Wet LB 1964 een doelmatigheidsmarge van 25%, waarmee het gebruikelijk loon tot 75% van het referentieloon kon worden vastgesteld. Per 1 januari 2023 is deze marge afgeschaft via het Belastingplan 2023.³ Het gebruikelijk loon moet sindsdien volledig op het hoogste van de drie genoemde bedragen worden gesteld — er is geen kortingsruimte meer.
Hoe bepaal je als ex-ZZP'er je marktconforme loon?
Als ZZP'er had je geen werkgever die je beloonde. Je tarief was je omzet, niet je loon. Die ZZP-omzet is echter wél een relevante indicator — al is het niet één-op-één vertaalbaar naar een DGA-salaris.
Stap 1: Bepaal je functie-inhoud als DGA
Wat doe je precies in de B.V.? Ben je uitvoerend adviseur (net als in je ZZP-tijd), manager van een groeiend team, of combineer je beide? De functie-inhoud bepaalt het referentieloon. Een IT-consultant die zelf code schrijft, heeft een ander marktloon dan een IT-directeur die een team aanstuurt.
Schrijf je eigen functieprofiel op. Dit document is later bewijsmateriaal als de Belastingdienst vragen stelt.
Stap 2: Zoek het marktloon voor die functie
Gebruik salarisonderzoeken van externe bronnen: CBS Salariswijzer, Nationaleberoepengids, recruitmentdata (zoals Intermediair of Hays). Let op: je zoekt het loon voor een vergelijkbare werknemer bij een vergelijkbare werkgever — niet het freelancetarief, niet de CEO-beloning van een beursgenoteerde onderneming.
De gebruikelijkloonregeling vereist dat het loon wordt vergeleken met wat een echte werknemer in de meest vergelijkbare dienstbetrekking buiten de B.V. verdient.⁸ Dat betekent: ingeschaald in een normale cao of salarisschaal, met normaal vakantiegeld en secundaire arbeidsvoorwaarden inbegrepen.
Stap 3: Corrigeer voor de praktijk van je B.V.
Het marktloon is een startpunt, geen eindpunt. Drie correcties zijn gebruikelijk:
Winst van de B.V. Als de B.V. structureel minder verdient dan het marktconforme salaris, kan de Belastingdienst op verzoek een lager gebruikelijk loon vaststellen op grond van art. 12a Wet LB 1964.³ De doelmatigheidsmarge van 25% is per 2023 afgeschaft: het loon mag niet lager dan het referentieloon worden vastgesteld, tenzij je aantoont dat het gebruikelijk is dat iemand in vergelijkbare arbeid minder verdient. Je moet dat aantonen, niet slechts beweren.
Parttime of beperkt aandeelhouderschap. Werk je feitelijk drie dagen per week voor de B.V.? Dan is het marktloon naar rato. De Belastingdienst kijkt naar de werkelijk verrichte arbeid, niet naar wat op papier staat.⁸
Bijzondere omstandigheden. Opstart, herstelperiode na ziekte of een B.V. die nog geen klanten heeft: dit zijn omstandigheden die de Belastingdienst mee kan wegen. Documenteer ze zorgvuldig.
Vuistregel: Leg het gebruikelijk loon vast in een besluit van de aandeelhoudersvergadering (art. 245 BW Boek 2¹⁴) en zorg voor een onderbouwde salarisanalyse op basis van marktdata. Zonder documentatie sta je bij een boekenonderzoek met lege handen.
Numeriek voorbeeld: ZZP versus DGA
Stel: je bent zelfstandig IT-consultant en verdient als ZZP'er €140.000 aan omzet. Na aftrek van kosten (€15.000) houd je €125.000 winst over. Na aftrek van zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling betaal je als eenmanszaak inkomstenbelasting in box 1 over circa €106.000 — bij een marginaal tarief van 49,5% (tarief 2026, derde schijf)¹² komt dat neer op circa €47.000 aan IB.
Na omzetting naar een B.V. stel je het gebruikelijk loon vast op €85.000 bruto (marktconform voor een senior IT-adviseur, zoals bevestigd door salarisdata). De B.V. betaalt jou dat salaris; het is aftrekbaar als bedrijfslast.⁷ De B.V. houdt dan bij een jaarwinst vóór salaris van €125.000 een winst van €40.000 over, waarover zij 19% vennootschapsbelasting betaalt: €7.600 VPB.⁶
Jij betaalt als werknemer over €85.000 bruto loonbelasting — ruwweg €28.500 (afhankelijk van heffingskortingen). De resterende €32.400 na VPB kun je als dividend uitkeren uit de B.V.; na 15% dividendbelasting¹⁰ en verrekening in box 2 (tarief 2026: 31% over het meerdere boven €68.843) betaal je over dat dividend effectief ca. €9.500 netto aan box 2-heffing.¹³
| Scenario | Totale belasting |
|---|---|
| Eenmanszaak (ZZP) | ~€47.000 |
| B.V. (salaris €85k + dividend) | ~€45.600 |
Het voordeel in dit voorbeeld is bescheiden. Dat verandert als de winst stijgt: boven €200.000 omzet winnen B.V.-structuren doorgaans duidelijk terrein. Maar de hoogte van het DGA-salaris is één van de bepalende variabelen — te hoog en je verspilt het VPB-voordeel, te laag en de Belastingdienst corrigeert alsnog.
Vuistregel: Zet het gebruikelijk loon niet automatisch zo laag mogelijk. Bij een DGA-salaris onder het marktconforme niveau riskeert de Belastingdienst bij een controle het loon op te trekken — inclusief boete en belastingrente. Een correctie over drie jaar kan oplopen tot tienduizenden euro's.
Wat als je B.V. te weinig verdient voor het marktloon?
Dit is het meest voorkomende knelpunt voor ex-ZZP'ers die omzetten in het eerste jaar. De B.V. draait misschien maar acht maanden mee, of de omzet valt tegen door klantenwerving. In dat geval kun je bij de bevoegde inspecteur een verzoek indienen voor een lager gebruikelijk loon op grond van art. 12a Wet LB 1964.³
De procedure: je dient een verzoek in en de Belastingdienst beoordeelt of aannemelijk is dat het gebruikelijk loon lager is dan het referentieloon. Relevante stukken zijn:
- Een actuele winst- en verliesrekening van de B.V.
- Een liquiditeitsprognose
- Een onderbouwing van de marktsituatie en de opbouwfase van de onderneming⁸
Krijg je toestemming, dan legt de inspecteur het aangepaste loon vast in een beschikking. Dit beschermt je achteraf als het loon later wordt aangevochten.
Er is ook een automatische ondergrens: als het loon uit de meest vergelijkbare dienstbetrekking hoger is dan de winst van de B.V., mag je aantonen dat het gebruikelijk loon gelijk is aan die lagere winst — zolang dat bedrag minimaal het wettelijk vastgestelde drempelbedrag (€58.000 in 2026) is.⁴ Dit voorkomt dat een verlieslatende B.V. een DGA financieel uitput.
Gebruikelijkloon en de Belastingdienst in de praktijk
De Belastingdienst controleert het gebruikelijk loon actief, met name bij DGA's die zichzelf een opvallend laag salaris uitkeren terwijl de B.V. substantiële winsten maakt. Signalen die een boekenonderzoek uitlokken:
- DGA-salaris onder €56.000 bij een B.V.-winst boven €150.000
- Grote discrepantie tussen het salaris van de DGA en dat van werknemers in de B.V.
- Meerdere jaren achtereen een DGA-salaris op het wettelijk minimum zonder winst- of omzetonderbouwing
Bij correctie legt de Belastingdienst na over het verschil tussen het aangegeven en het vastgestelde loon, verhoogd met belastingrente en in ernstige gevallen een vergrijpboete van 25 tot 50%.⁹
Vuistregel: Vraag bij twijfel een ruling aan bij de Belastingdienst (een "zekerheid vooraf"). Zo weet je vóór het boekjaar begint waar je aan toe bent, en heb je een formele beschikking die je beschermt.
Het DGA-salaris optimaliseren: samenspel van loon en dividend
Als ex-ZZP'er denk je gewend te zijn aan maximale nettokasstroom. Als DGA speel je een ander spel: de optimale verdeling tussen salaris (belast in box 1)¹² en dividend (belast in box 2)¹³ bepaalt hoeveel belasting je betaalt.
Het DGA-salaris is een bedrijfslast voor de B.V. en verlaagt de VPB-grondslag.⁷ Elke euro extra salaris bespaart de B.V. 19 of 25,8% VPB — maar kost jou in box 1 tot 49,5% IB. De optimale verhouding hangt af van de totale winst, de VPB-schijf en de box 2-tarieven.
In 2026 geldt voor box 2 een tweeschijventarief: 24,5% over de eerste €68.843 aan inkomen uit aanmerkelijk belang en 31% over het meerdere.¹³ Het break-even punt verschuift hierdoor. Laag salaris + hoog dividend kan bij beperkt dividend goedkoper uitvallen dan je als ZZP'er gewend was. Maar het salaris moet altijd minimaal het gebruikelijk loon zijn — je hebt geen speelruimte om die ondergrens te negeren.
Zie ook onze uitleg over de volledige fiscale vergelijking eenmanszaak versus B.V. en hoe de holding-structuur extra optimalisatiemogelijkheden biedt bij uitkeringen tussen vennootschappen.
Conclusie
Het DGA-salaris is geen formaliteit — het is een van de meest fiscaal gevoelige keuzes die je als ex-ZZP'er in je nieuwe B.V.-structuur maakt. Te laag is een risico op een naheffing met boete; te hoog is onnodig belasting betalen in box 1. Het juiste bedrag vraagt om drie dingen: een helder functieprofiel, betrouwbare marktdata, en een bewuste keuze over de verhouding loon versus dividend.
Voor ZZP'ers die omzetten geldt extra aandacht voor de doelmatigheidsmarge in het eerste jaar, en de onderbouwingsplicht als je lager gaat dan het marktloon. Zorg altijd dat je een schriftelijk besluit hebt van de aandeelhoudersvergadering, een salarisonderbouwing op basis van marktdata, en bij voorkeur een ruling als het loon niet standaard is.
Wil je weten wat een marktconform DGA-salaris voor jóuw situatie betekent en hoe je loon en dividend optimaal verdeelt? Plan een gratis adviesgesprek met Adal of Hussain. We rekenen het voor je door op basis van je werkelijke omzet, functie en persoonlijke belastingsituatie.